www.acapus.com Greek         Αγγλικά Last updated 23/12/2004    
    

    

Photo Album
Αναζήτηση

         
  
  
Ζ' Η εγκράτεια

O άνθρωπος είναι γεμάτος από επιθυμίες και ορέξεις. Μερικές από τις έμφυτες ή επίκτητες, τις φυσικές ή πνευματικές επιθυμίες και ανάγκες μας είναι άμεσα συνδυασμένες με αμαρτίες. Άλλες όμως αυτές καθ' εαυτές δεν είναι εφάμαρτες. Τέτοιες επιθυμίες είναι εκείνες, που από την χριστιανικήν ηθικήν χαρακτηρίζονται σαν «αδιάβλητα πάθη», διά την ικανοποίησιν των οποίων κανένας δεν θα εκατηγορείτο, εφ' όσον βέβαια γίνεται με μέτρο και μέσα σε λογικά και ηθικά όρια. Αδιάβλητα δε πάθη είναι π.χ. η πείνα, η δίψα, η ανάγκη διά ξεκούρασιν και ύπνον κλπ.
Παρά ταύτα ο άνθρωπος κινδυνεύει και να υποδουλωθή στις αμαρτωλές του επιθυμίες, αλλά και να δώση όλην του την προσοχήν στις υλικές του ανάγκες και να αδιαφορήση πλήρως διά την πνευματικήν του υπόστασιν. Δικαιολογημένα λοιπόν και ο σοφός Σειράχ μας συμβουλεύει να δείχνουμε εγκράτειαν στις ορέξεις μας και με αυτοκυριαρχίαν να ρυθμίζουμε τον τρόπον  της ζωής μας.
1) Όχι υποδούλωσις.
Την ανάγκην να μή αφήσουμε ποτέ την ψυχήν μας να υποδουλωθή γενικά στις επιθυμίες και στις ορέξεις μας υπογραμμίζει ο σοφός Σειράχ με τα ακόλουθα γνωμικά του:
«Μή εξακολουθεί τή ψυχή σου και τή ισχύί σου του πορεύεσθαι εν επιθυμίαις καρδίας σου» (ε', 2).
«Οπίσω των επιθυμιών σου μή πορεύου και από των ορέξεων σου κωλύου. Εάν χορήγησης τή ψυχή σου ευδοκίαν επιθυμίας, ποιήσει σε επίχαρμα των εχθρών σου» (ιη', 30 31).
Μη δηλαδή ακολουθήσης τις ορέξεις και τους αμαρτωλούς πόθους της ψυχής σου. Και μή στηριχθής στην δύναμίν σου, ώστε να κυβερνάσαι και να φέρεσαι από τις αμαρτωλές επιθυμίες της καρδίας σου. Μή βαδίζης στα τυφλά πίσω από τις επιθυμίες του μή αναγεννημένου εαυτού σου. Μάλλον εμπόδιζε τον εαυτόν σου από τις ορέξεις του. Διότι, εάν παραχώρησης στην ψυχήν σου το δικαίωμα να εκπληρώνη τις άτοπες της επιθυμίες, θα γίνης καταγέλαστος στους εχθρούς σου.
2) Όχι στην πολυφαγίαν.
Με πολλήν έμφασιν ο Σειράχ τονίζει ότι ο συνετός άνθρωπος ποτέ δεν εξαρτά την ευτυχίαν του από την τρυφήν ούτε και αφήνει τον εαυτόν του να είναι άπληστος και αγενής κατά την ώραν του φαγητού. Γράφει δε τα έξης σχετικά:
«Μή ευφραίνου επί πολλή τρυφή, μηδέ προσδεθής συμβολή αυτής" (ιη', 32). Επί τραπέζης μεγάλης εκάθισας, μή ανοίξης επ' αυτής φάρυγγα σου και μή είπης  πολλά γε τα επ' αυτής. Μνήσθητι ότι κακόν οφθαλμός πονηρός  πονηρότερον οφθαλμού τί έκτισται; διά τούτο από παντός προσώπου δακρύει. Ού εάν επιβλέψη, μή εκτείνης χείρα και μή συνθλίβου αυτώ εν τρυβλίω» (λα', 12 14).
Αφού πρώτα ο Σειράχ συμβουλεύει τον κάθε σοβαρόν άνθρωπον να μή θεωρή την πολυφαγίαν και τις συχνές διασκεδάσεις σαν αφορμήν πραγματικής χαράς και να μή επιδιώκη να συνδέεται με όσους γλεντούν και διασκεδάζουν, μετά του απευθύνει τις
ακόλουθες προτροπές:

 Αν προσκληθής από κάποιον σ' ένα πλούσιο τραπέζι, μή ανοίγης μπροστά σ' αυτό αχόρταστα το στόμα σου και μή πης μέσα σου, πολλά φαγητά υπάρχουν πάνω σ' αυτό. Μή ξεχνάς ότι ο λαίμαργος οφθαλμός είναι κακό πράγμα. Τι άλλο υπάρχει στον άνθρωπον πιο πονηρό από τον αχόρταστον οφθαλμόν; Διά τούτο και σε κάθε άνθρωπον μόνον τα μάτια του κλαίουν, όταν ευρίσκεται σε στερήσεις. Και συ λοιπόν,
όταν αρχίση το φαγητό, μή απλώσης λαίμαργα το χέρι σου όπου βλέπει το μάτι του οικοδεσπότου, διά να μή συγκρούεται το χέρι σου με το ιδικό του χέρι στην προσπάθειάν σας ποιος να αρπάξη την καλύτερην μερίδα από την πιατέλαν. Με πολύ χαριτωμένον τρόπον επίσης ο Σειράχ μας τονίζει ότι πρέπει να τρώμε ευγενικά και μας κάμνει και την ακόλουθην σύστασιν:
«Φάγε ως άνθρωπος τα παρακείμενα σοι και μή διαμασώ, μή μισηθής. Παύσαι πρώτος χάριν παιδείας και μή απληστεύου, μήποτε προσκόψης• και εί ανά μέσον πλειόνων εκάθισας, πρότερος αυτών μή εκτείνης την χείρα σου» (λα', 16 18).
Τρώγε δηλαδή σαν άνθρωπος από τα φαγητά, που ευρίσκονται  μπροστά σου, και μή μασάς με θόρυβο, διά να μή σε σιχαθούν οι άλλοι. Αν πράγματι έχης καλήν ανατροφήν, σταμάτα πρώτος το φαγητό. Μή παρουσιασθής άπληστος, διά να μή
προκαλέσης στους άλλους αντίδρασιν. Ποτέ μή σπεύσης να αρχίσης να τρώγης, πρίν είναι έτοιμοι και οι άλλοι ομοτράπεζοί σου.
3) Λαιμαργία και υγεία.
 Η λαιμαργία δεν είναι μόνον εκδήλωσις αγένειας, αλλά και αφορμή φθοράς της υγείας του ανθρώπου. Γύρω δε από την πλευράν αυτήν του θέματος ο σοφός Σειράχ λέγει τα ακόλουθα:
«Ως ικανόν ανθρώπω πεπαιδευμένω το ολίγον, και επί της κοίτης αυτού ουκ ασθμαίνει. Ύπνος υγιείας επί εντέρω μετρίω, ανέστη πρωί, και η ψυχή αυτού μετ' αύτού. Πόνος αγρυπνίας και χολέρας και στρόφος μετά ανδρός απλήστου» (λα', 19 20Κ «Εν πολλοίς βρώμασιν έσται πόνος, και η απληστία εγγιεί έως χολέρας. Δι' απληστίαν πολλοί ετελεύτησαν, ο δε προσέχων προσθήσει ζωήν» (λζ', 30 31).
Στον άνθρωπον δηλαδή, που είναι κοινωνικά και πνευματικά μορφωμένος, και το λίγο φαγητό είναι αρκετό. Έτσι αυτός και στον ύπνον του δεν θα δυσκολεύεται και στο κρεββάτι του δεν θα ασθμαίνη, σαν εκείνους που κοιμούνται με βαρυφορτωμένο στομάχι. Ήσυχος και υγιεινός θα είναι ο ύπνος όποιου δεν παραγεμίζει τα έντερα του από την πολυφαγίαν. Αυτός, όταν ξυπνά το πρωί, θα έχη καθαρήν και ελεύθερην την
διάνοιάν του και θα είναι ευδιάθετος. Αντίθετα ο λαίμαργος άνθρωπος θα υποφέρη από πόνους και αϋπνίες. Θα έχη εμετούς και διαταραχές στο στομάχι του. Πολλοί δε είναι εκείνοι, που επειδή δεν εκατώρθωσαν να τρώγουν με μέτρο, όχι μόνον επροκάλεσαν βλάβην στην υγείαν τους, αλλά και απέθαναν από την απληστίαν τους. Όσοι όμως προσέχουν και συγκρατούν τις ορέξεις τους, αυτοί προσθέτουν ήμερες στην ζωήν τους.
Συμπληρώνει δε ο Σειράχ τις σκέψεις του με την ακόλουθην συμβουλήν:
«Ει εβιάσθης εν εδέσμασιν, ανάστα μεσοπωρών και ανάπαυση» (λα. 21).
Αν, λέγει, συμβή κάποτε να σε πιέσουν και να φάγης περισσότερα απ' όσα πρέπει φαγητά, τότε μή φάγης φρούτα, ή, αφού σηκωθης από το τραπέζι, κάμε ένα περίπατον στο ύπαιθρο, διά να χωνεύσης και να αναπαυθής.
4)  Η οινοποσία.
Εγκράτειαν συνιστά ο Σειράχ και στην χρήσιν οινοπνευματωδών ποτών. Και λέγει:
«Εν οίνω μή ανδρίζου, πολλούς γαρ απώλεσεν ο οίνος... Αγαλλίαμα καρδίας και ευφροσύνη ψυχής οίνος πινόμενος εν καιρώ αυτάρκης. Πικρία ψυχής οίνος πινόμενος πολύς εν ερεθισμώ και αντιπτώματι. Πληθύνει μέθη θυμόν άφρονος εις πρόσκομμα, ελαττών ισχύν και προσποιών τραύματα» (λα', 25. 28   30).
Μή κάμνης το παλληκάρι στην οινοποσίαν, διότι η μέθη έχει καταστρέψει πολλούς, συνιστά στον καθένα ο Σειράχ, ενώ και αυτός, όπως και ο Ψαλμωδός, παραδέχεται ότι «οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου» (Ψαλμ. 103, 15). Αγαλλίασιν όμως στην καρδιάν και ψυχικήν ευεξίαν προκαλεί ο οίνος, που πίνεται όταν πρέπει και όσον πρέπει. Πίκραν όμως και ταραχή προκαλεί στην ψυχήν ο οίνος, όταν πίνεται σε μεγάλην ποσότητα. Τότε επίσης και προκαλεί ερεθισμούς και αντεγκλήσεις μεταξύ των ανθρώπων. Και η μέθη μεγαλώνει τον θυμόν του ασύνετου ανθρώπου, με αποτέλεσμα αυτός να συγκρούεται με τους άλλους, αλλά και να υφίσταται μείωσιν της δυνάμεως του και τραυματισμούς.
Πολύ ορθή επίσης είναι και η άποψις του Σειράχ ότι η οινοποσία συνδυάζεται συνήθως με ηθικές παρεκτροπές, που οδηγούν τον άνθρωπον στην διαφθοράν και την καταστροφήν.
 «Οίνος και γυναίκες αποστήσουσι συνετούς, και ο κολλώμενος πόρναις τολμηρότερος έσται  σήτες και σκώληκες κληρονομήσουσιν αυτόν, και ψυχή τολμηρά εξαρθήσεται» (ιθ', 2   3).
Το κρασί και οι γυναίκες, λέγει ο Σειράχ, γίνονται συχνά αιτία να απομακρύνωνται από τον Θεόν ακόμη και φρόνιμοι άνθρωποι. Ιδιαίτερα δε, όσοι υποδουλωθούν στα σαρκικά πάθη, γίνονται ασυγκράτητοι στον κατήφορον της ηθικής διαφθοράς. Και παραδίδουν τον μεν σωματικόν τους οργανισμόν στην φθοράν, που προκαλούν οι ασθένειες στο σώμα, την δε πωρωμένην ψυχήν τους στην αιώνιαν καταδίκην.
5) Προσευχή και εγκράτεια.
Χρήσιμες τέλος και σοφές κατά πάντα αποδεικνύονται και οι ακόλουθες προτροπές του Σειράχ, με τις οποίες συμπληρώνονται οι σκέψεις του διά την εγκράτειαν.
«Άκουσον μου, τέκνον. και μή εξουδενώσης με, και επ' εσχάτων ευρήσεις τους λόγους μου...» (λα', 22). «Κύριε, πάτερ και Θεέ ζωής μου, μετεωρισμών οφθαλμών μή δως μοι και εττιθυμίαν αττόστρεψον αττ' εμού. κοιλίας όρεξις και συνουσιασμός μή καταλαβέτωσάν με. και ψυχή αναιδεί μή παραδως με» (κγ', 4 6).
Άκουσε, παιδί μου, με προσοχήν και μή περιφρόνησης όσα σου είπα σχετικά με την εγκράτειαν στις επιθυμίες και στα φαγοπότια. Τελικά δε θα αντιληφθής ότι τα λόγια μου είναι αληθινά και χρήσιμα, λέγει κατ' αρχήν στον καθένα μας ο έμπειρος Σειράχ. Μετά δε μας συμβουλεύει, προκειμένου να κατακτήσουμε την εγκράτειαν, να απευθύνουμε προς τον Θεόν και την ακόλουθην προσευχήν:
 Κύριε, πατέρα μου και Θεέ μου, μή επιτρέψης να ρίχνω γύρω μου υπερήφανα και ακάθαρτα και λαίμαργα βλέμματα. Διώξε από μέσα μου τις κακές επιθυμίες, που είναι η ρίζα πολλών αμαρτημάτων. Μή επιτρέψης να υποδουλωθώ στις ορέξεις της κοιλιάς
 μου και στις κατώτερες και σαρκικές μου επιθυμίες. Μή με αφήσης να κυριευθώ από τις αδιάντροπες επιθυμίες της ψυχής μου.
 
 
 


Σοκ από το βίντεο των « ψυχών».

Περισσότερα >>

Δελτίο Τύπου - Συστάσεις προς τους κατόχους καρτών για ασφαλείς συναλλαγές.

Περισσότερα >>